Kun je overlijden aan slaapapneu? De risico’s begrijpen

Belangrijkste punten

• Slaapapneu is een ernstige medische aandoening die het risico op hartaandoeningen, beroerte en andere levensbedreigende complicaties kan verhogen als deze niet wordt behandeld.¹²³⁴
• Ernstig obstructief slaapapneu(OSA) wordt in verband gebracht met een hoger risico op een plotselinge hartdood en een lagere levensverwachting, maar de juiste behandeling verlaagt deze risico’s aanzienlijk.⁵⁶
• Therapie met continue positieve luchtwegdruk(CPAP) kan de slaap, de gezondheid van het hart en de algehele levensverwachting verbeteren bij mensen met OSA.³²
• Onderzoek laat ook zien dat therapie met continue positieve luchtwegdruk mensen met OSA kan helpen langer te leven.⁷

Slaapapneu en het risico op overlijden begrijpen

Slaapapneu is meer dan je overdag moe voelen of vaak snurken waardoor je naasten wakker liggen. Het is een ernstige medische aandoening die, als deze niet wordt behandeld, het risico op levensbedreigende gezondheidsproblemen kan verhogen. Slaapapneu kan bijdragen aan ernstige gezondheidscomplicaties die tot overlijden kunnen leiden. In veel onderzoeken wordt slaapapneu daarom genoemd als een risicofactor voor overlijden.¹

Wat is slaapapneu?

Slaapapneu is een aandoening waarbij de ademhaling tijdens de slaap korte tijd stopt. Dit patroon van onderbroken ademhaling kan leiden tot slechte slaap en vermoeidheid overdag.¹ De ernst varieert van mild tot ernstig, afhankelijk van hoe vaak de ademhaling wordt onderbroken. Bij volwassenen kan de ademhaling bij milde slaapapneu al 5 keer per uur stoppen, terwijl dit in ernstige gevallen meer dan 30 keer per uur kan gebeuren.²

Obstructief slaapapneu (OSA) is de meest voorkomende vorm van slaapapneu. Hierbij raken de luchtwegen gedeeltelijk of volledig geblokkeerd. Centraal slaapapneu komt minder vaak voor en ontstaat wanneer de hersenen de ademhaling niet goed aansturen. Wanneer iemand beide aandoeningen heeft, wordt dit complex slaapapneu genoemd.¹

Slaapapneu veroorzaakt adempauzes die 10 seconden tot meer dan een minuut kunnen duren. Tijdens deze pauzes krijgen je organen geen zuurstof. Normaal ligt het zuurstofgehalte in het bloed tijdens de slaap tussen 96% en 100%, maar bij mensen met slaapapneu kunnen deze waarden aanzienlijk dalen – soms tot onder de 88%.³

Je hart, longen en hersenen hebben zuurstof nodig om goed te kunnen functioneren. Bij een tekort beginnen weefselcellen af te sterven. Dit verklaart waarom slaapapneu in verband wordt gebracht met ernstige gezondheidsproblemen,⁴ zoals:

• Hartziekte
• Diabetes
• Obesitas
• Depressie
• Beroerte
• Hoge bloeddruk
• Nierziekte

Wanneer ernstig obstructief slaapapneu niet wordt behandeld, kan het risico op een hartaanval met 2,6 keer worden verhoogd.⁵ Daarnaast hebben mensen met een ernstige vorm van slaapapneu een 123% grotere kans op verkeersongevallen.⁶

Gebrek aan goede slaap kan het dagelijks functioneren moeilijker maken. Het kan leiden tot hersenmist, concentratieproblemen, een lagere productiviteit op het werk en meer spanning in relaties met naasten.

Slaapapneu kan alleen worden vastgesteld door een medisch professional. Mensen met deze aandoening kunnen symptomen¹ hebben als:

• Ernstige slaperigheid overdag
• Hoofdpijn in de ochtend
• Prikkelbaarheid of stemmingswisselingen
• Moeite met concentreren en het gevoel overdag er overdag niet helemaal bij te zijn
• Snurken of naar lucht happen tijdens de slaap
• Regelmatig wakker worden in de nacht
• Vaak ’s nachts naar de wc moeten
• Pijn op de borst in de nacht
• Het gevoel dat je hart fladdert of snel klopt (hartkloppingen)

Hoe slaapapneu de levensduur kan beïnvloeden

Volgens onderzoek onder meer dan 1 miljoen mensen verhoogt onbehandeld obstructief slaapapneu (OSA) het risico op overlijden, zelfs wanneer rekening wordt gehouden met andere gezondheidsrisicofactoren.⁷

Mensen met slaapapneu hebben daarnaast ook een 83% hoger risico op letsel dan mensen zonder deze slaapstoornis.⁸ Denk aan: valpartijen, verkeersletsels, botbreuken en hoofdletsel.

Hoewel obstructief slaapapneu in verband kan worden gebracht met een lagere levensverwachting, wordt het zelden vermeld op een overlijdensakte.⁹ Toen onderzoekers artsen ondervroegen, ontdekten zij dat slechts 12% deze aandoening als doodsoorzaak heeft genoteerd.⁹ In de meeste gevallen wordt obstructief slaapapneu vermeld als secundaire of bijdragende oorzaak.

Hoe slaapapneu tot overlijden kan leiden

Onbehandeld obstructief slaapapneu kan het acute (plotselinge) en chronische (aanhoudende) risico op ernstige gezondheidscomplicaties, waaronder overlijden, verhogen. Acute risico’s zijn bijvoorbeeld plotselinge hartdood tijdens de nacht. Dit kan optreden wanneer herhaalde periodes van zuurstoftekort het hart zwaarder belasten dan het aankan. Chronische risico’s komen vaker voor en omvatten onder andere ongevallen door slaperigheid overdag, hart- en vaatziekten, hoge bloeddruk en beroerte.¹¹

Omdat herhaalde adempauzes kunnen leiden tot een daling van het zuurstofgehalte in het bloed,⁴ kunnen mensen met onbehandelde OSA extra belasting van hart en longen ervaren. Dit kan op termijn bijdragen aan andere ernstige gezondheidsproblemen, zoals ernstige hartcomplicaties.¹²

Na verloop van tijd kunnen periodes met een laag zuurstofgehalte in het bloed vitale organen beschadigen.¹³ Het hart moet harder werken, waardoor de bloeddruk stijgt. Dit verhoogt het risico op hartziekten, beroerte en stofwisselingsstoornissen. Ook kunnen neurologische problemen ontstaan, waaronder concentratieproblemen en achteruitgang van het geheugen.

Gezondheidscomplicaties en levensverwachting

Ongeveer 34% van de mannen en 17% van de vrouwen van middelbare leeftijd loopt risico op obstructief slaapapneu.¹⁴ Deze aandoening kan leiden tot gezondheidscomplicaties die de levensverwachting beïnvloeden. Gelukkig kan een tijdige en effectieve behandeling deze gezondheidsrisico’s te verlagen.

Cardiovasculaire complicaties

Volgens de American Heart Association (de Amerikaanse hartstichting) hebben mensen met onbehandelde OSA een veel grotere kans om hoge bloeddruk, hartfalen of een kransslagaderaandoening te ontwikkelen dan mensen zonder deze aandoening. Hoe ernstiger de aandoening, hoe groter het risico op hartgerelateerde complicaties.¹⁴

Obstructief slaapapneu en de gezondheid van het hart lijken elkaar wederzijds te beïnvloeden. Daardoor kan een vicieuze cirkel ontstaan, waarbij de ene aandoening de andere verergert. Zo voldoet tot 80% van de mensen met ongecontroleerde hoge bloeddruk aan de criteria voor OSA.¹⁵

Obstructief slaapapneu verhoogt het risico op een plotselinge hartstilstand tijdens de slaap. Uit een studie bleek dat mensen met OSA een meer dan twee keer grotere kans hadden om tussen middernacht en 6 uur ’s ochtends te overlijden aan plotselinge hartdood als mensen zonder deze aandoening.¹⁶

Daarnaast kan obstructief slaapapneu een negatieve invloed hebben op de bloedvaten.¹⁷ Ze worden stijver en dikker, waardoor ze minder goed functioneren. Dit beperkt de bloedtoevoer naar vitale organen en vergroot het risico op hartziekten.

Risico op beroerte

Van de mensen die een beroerte hebben gehad, had meer dan 7 op de 10 matig tot ernstig obstructief slaapapneu.¹⁸ Wanneer mensen met OSA een daling van het zuurstofgehalte in hun bloed ervaren, activeert het lichaam stressreacties die de bloeddruk kunnen verhogen: een factor die in verband wordt gebracht met een hoger risico op beroerte.

Op de lange termijn kunnen herhaalde veranderingen in het zuurstofgehalte die samenhangen met obstructief slaapapneu de hersenfunctie beïnvloeden. Ook kunnen ze in verband worden gebracht met voorbijgaande ischemische aanvallen (mini-beroertes).¹⁹ Deze effecten kunnen het risico op blijvende hersenschade en een volledige ischemische beroerte verhogen.

Verschillende studies hebben aangetoond dat beroertes vaker voorkomen bij mensen met OSA. Het risico ligt ongeveer 1,5 keer hoger dan bij mensen zonder deze aandoening.²⁰

Andere ernstige gezondheidscomplicaties

Naast hartaandoeningen en beroertes kunnen mensen met obstructief slaapapneu ook andere gezondheidscomplicaties krijgen. Zo heeft 72% van de mensen met diabetes type 2 ook obstructief slaapapneu.²² Ook is er een verband tussen obstructief slaapapneu en gewichtsbeheersing: naar schatting heeft 77% van de mensen met obstructief slaapapneu ook obesitas.²³

Een aanhoudend zuurstoftekort door OSA kan vitale organen aantasten, waaronder de hersenen, het hart en de nieren. Het wordt ook in verband gebracht met geheugenproblemen en psychische klachten zoals angst en depressie,²⁴ wat indirect het risico op complicaties kan verhogen.

Invloed op de levensverwachting

Zonder behandeling wordt obstructief slaapapneu in verband gebracht met een kortere levensduur. In één studie overleed ongeveer 1 op de 3 mensen met matig tot ernstig obstructief slaapapneu over een periode van 14 jaar. Ter vergelijking: slechts ongeveer 1 op de 15 mensen zonder OSA overleed.²⁵

Hoe ernstiger de OSA, hoe groter de invloed kan zijn op iemands levensduur. Matig tot ernstig obstructief slaapapneu wordt namelijk in verband gebracht met een zes keer hogere totale sterfte.²⁶

Gelukkig kan de levensverwachting verbeteren met de juiste behandeling. Mensen met obstructief slaapapneu die gedurende 5 jaar of langer therapie met continue positieve luchtwegdruk ondergaan – een behandeling waarbij zachte, constante luchtdruk via een masker wordt toegediend om de luchtwegen tijdens het slapen open te houden – hebben een lager sterftecijfer.⁷ Ook hebben zij een lager risico op het ontwikkelen van aandoeningen zoals hartziekte en diabetes type 2.²⁷

Risicofactoren die het overlijdensrisico verhogen

Hoewel slaapapneu op zichzelf al ernstig kan zijn, kunnen andere gezondheidsproblemen die tegelijk aanwezig zijn de algemene gezondheidsrisico’s verder verhogen. Overgewicht, vooral rond de hals, kan extra druk uitoefenen op de bovenste luchtwegen, waardoor die gemakkelijker kunnen dichtklappen.²⁸ Leefstijlkeuzes zoals ongezonde voeding, roken en weinig lichaamsbeweging kunnen ook bijdragen aan een hoger overlijdensrisico bij mensen met obstructief slaapapneu.²⁷

Ook leeftijd kan een rol spelen in de algehele gezondheid. In een studie ontdekten onderzoekers dat oudere mensen met obstructief slaapapneu en slaperigheid overdag meer dan twee keer zo veel kans hadden om te overlijden als jongere mensen zonder obstructief slaapapneu.²⁹

Behandeling en betere gezondheidsresultaten

Het goede nieuws is dat mensen met obstructief slaapapneu met de juiste diagnose en behandeling een lang en gezond leven kunnen leiden. Een van de behandelopties is therapie met continue positieve luchtwegdruk (CPAP) – de meest gebruikte en effectiefste methode om slaapapneu te behandelen.³⁰

CPAP-therapie werkt door zachte lucht onder druk via een masker over de mond of neus (of beide) toe te dienen. Deze constante luchtstroom helpt om de luchtwegen ’s nachts open te houden en voorkomt dat ze dichtklappen.

Wanneer de behandeling volgens voorschrift wordt gebruikt, kunnen sommige mensen met slaapapneu al na de eerste nacht met CPAP enige verlichting van hun symptomen ervaren.¹⁰ Daarnaast kunnen mensen die CPAP consequent gebruiken minder cardiovasculaire gebeurtenissen en een betere kwaliteit van leven ervaren.^{31 32}

Onderzoek laat ook zien dat CPAP-therapie mensen met obstructief slaapapneu kan helpen langer te leven. In een studie werd CPAP-therapie in verband gebracht met een 37% lager risico op sterfte in het algemeen en een 55% lager risico op overlijden door hartgerelateerde oorzaken.⁷

Maak je je zorgen over je slaap? Doe onze slaapevaluatie en ontdek meer over je slaapkwaliteit.

Deze blogpost bevat algemene informatie over medische aandoeningen en behandelingen. De inhoud is niet bedoeld als vervanging voor professioneel medisch advies, diagnose of behandeling. De verstrekte informatie vormt geen medisch advies en mag niet als zodanig worden beschouwd. Je mag niet vertrouwen op de informatie op deze website als alternatief voor het medisch advies van je arts of een andere gekwalificeerde zorgverlener.

Als je specifieke vragen hebt over een medisch onderwerp, raadpleeg dan je arts of een andere zorgprofessional. Als je vermoedt dat je een medische aandoening hebt, moet je onmiddellijk medische hulp zoeken. Je mag nooit uitstellen om medisch advies in te winnen, medisch advies negeren of een behandeling stopzetten vanwege informatie op deze website.

De meningen die op deze blog en website worden geuit, staan los van die van universiteiten, ziekenhuizen, praktijken of andere instellingen waarmee de auteurs verbonden zijn. Ze weerspiegelen ook niet rechtstreeks de standpunten van Resmed of van haar dochterondernemingen of gelieerde ondernemingen.

Referenties:

1. What is sleep apnea? (2025). National Heart, Lung, and Blood Institute. https://www.nhlbi.nih.gov/health/sleep-apnea. 
2. Understanding the results. (2021). Harvard Medical School, Division of Sleep Medicine. https://sleep.hms.harvard.edu/education-training/public-education/sleep-and-health-education-program/sleep-health-education-34. 
3. Jay Vera Summer. “Normal Oxygen Levels While Sleeping.” Sleep Foundation, 15 July 2025, www.sleepfoundation.org/physical-health/what-are-normal-oxygen-levels-during-sleep. 
4. Bonsignore, Maria R., et al. “Obstructive Sleep Apnea and Comorbidities: A Dangerous Liaison.” Multidisciplinary Respiratory Medicine, vol. 14, article 8, 14 Feb. 2019, https://doi.org/10.1186/s40248-019-0172-9. 
5. Laratta, Cheryl R., et al. “Diagnosis and Treatment of Obstructive Sleep Apnea in Adults.” CMAJ: Canadian Medical Association Journal = Journal de l’Association Medicale Canadienne, vol. 189, no. 48, Dec. 2017, pp. E1481–88. PubMed, https://doi.org/10.1503/cmaj.170296. 
6. Gottlieb, Daniel J., et al. “Sleep Deficiency and Motor Vehicle Crash Risk in the General Population: A Prospective Cohort Study.” BMC Medicine, vol. 16, no. 1, Mar. 2018, p. 44. PubMed, https://doi.org/10.1186/s12916-018-1025-7. 
7. Benjafield, Adam V., et al. “Positive Airway Pressure Therapy and All-Cause and Cardiovascular Mortality in People with Obstructive Sleep Apnea: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomised Controlled Trials and Confounder-Adjusted, Non-Randomised Controlled Studies.” The Lancet. Respiratory Medicine, vol. 13, no. 5, May 2025, pp. 403–13. PubMed, https://doi.org/10.1016/S2213-2600(25)00002-5. 
8. Cheng, An-Che, et al. “Effect of Obstructive Sleep Apnea on the Risk of Injuries—A Nationwide Population-Based Cohort Study.” International Journal of Environmental Research and Public Health, vol. 18, no. 24, Dec. 2021, p. 13416. PubMed Central, https://doi.org/10.3390/ijerph182413416. 
9. O’Carroll, G., et al. “Can You Die from Obstructive Sleep Apnea Syndrome (OSAS)?” Irish Medical Journal, vol. 108, no. 2, Feb. 2015, pp. 40–43. PubMed, pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25803953/.   
10. Yu L, Shu L, Gao S, Li L. CPAP improves sleep stability and attenuates acute nocturnal hypertension (NBPF) in OSA, with maximal benefits in severe cases. Front Neurol. 2025 Jul 7;16:1587127. doi: 10.3389/fneur.2025.1587127. PMID: 40692557; PMCID: PMC12277164 . 
11. Qiu, Yuyao, et al. “Association of Obstructive Sleep Apnea With Cardiovascular Events in Acute Coronary Syndrome Patients With or Without Excessive Daytime Sleepiness: A Prospective Cohort Study.” Reviews in Cardiovascular Medicine, vol. 26, no. 7, 28 July 2025, 33439, pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12326451/. 
12. DiCaro, Michael V., et al. “The Effects of Obstructive Sleep Apnea on the Cardiovascular System: A Comprehensive Review.” Journal of Clinical Medicine, vol. 13, no. 11, 30 May 2024, jcm13113223, pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11172971/.   
13. Sheikh, Maaz, and Stephen Kuperberg. “An Organ Systems-Based Review of Outcomes Associated with Sleep Apnea in Hospitalized Patients.” Medicine (Baltimore), vol. 100, no. 34, 27 Aug. 2021, e26857, pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8389950.   
14. Yeghiazarians, Yerem, et al. “Obstructive Sleep Apnea and Cardiovascular Disease: A Scientific Statement From the American Heart Association.” Circulation, vol. 144, no. 3, 20 July 2021, e56–e67, doi:10.1161/CIR.0000000000000988. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34148375/.   
15. Peppard, P. E., et al. “Prospective Study of the Association between Sleep-Disordered Breathing and Hypertension.” New England Journal of Medicine, vol. 342, no. 19, 11 May 2000, pp. 1378–1384. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10805822/.   
16. Menon, Tushar, et al. “Sleep-Disordered Breathing and Cardiac Arrhythmias.” Journal of Clinical Medicine, vol. 13, no. 22, 5 Nov. 2024, doi:10.3390/jcm13226635, pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11595083/. 
17. Christensen, Thor. “Severe Sleep Apnea Could Damage Key Blood Vessels.” American Heart Association News, 26 July 2021, www.heart.org/en/news/2021/07/26/severe-sleep-apnea-could-damage-key-blood-vessels. 
18. Johnson, Karin G., and Douglas C. Johnson. “Frequency of Sleep Apnea in Stroke and TIA Patients: A Meta-Analysis.” Journal of Clinical Sleep Medicine: JCSM: Official Publication of the American Academy of Sleep Medicine, vol. 6, no. 2, Apr. 2010, pp. 131–37. 
19. Bassetti, C., et al. “Sleep Apnea in Patients with Transient Ischemic Attack and Stroke: A Prospective Study of 59 Patients.” Neurology, vol. 47, no. 5, Nov. 1996, pp. 1167–1173, pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8909424/.   
20. Lamberts, M., et al. “Cardiovascular Risk in Patients with Sleep Apnea with or without Continuous Positive Airway Pressure Therapy: Follow-up of 4.5 Million Danish Adults.” Journal of Internal Medicine, vol. 276, no. 6, Dec. 2014, pp. 659–666, pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25169419/.   
21. Lin, Huan-Jan, et al. “Increasing and High Prevalence of Moderate to Severe Obstructive Sleep Apnea in Acute Ischemic Stroke in Taiwan.” Journal of the Formosan Medical Association, vol. 123, no. 3, Mar. 2024, pp. 408–414, pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37770283/.   
22. Einhorn, Daniel, et al. “Prevalence of Sleep Apnea in a Population of Adults with Type 2 Diabetes Mellitus.” Endocrine Practice, vol. 13, no. 4, Jul.–Aug. 2007, pp. 355–362, pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17669711/.  
23. O’Keeffe, Terence, and Emma J. Patterson. “Evidence Supporting Routine Polysomnography Before Bariatric Surgery.” Obesity Surgery, vol. 14, 2004, pp. 23–26, https://doi.org/10.1381/096089204772787248. 
24. Kim, Jong-Yeup, Inseok Ko, and Dong-Kyu Kim. “Association of Obstructive Sleep Apnea With the Risk of Affective Disorders.” JAMA Otolaryngology–Head & Neck Surgery, vol. 145, no. 11, 2019, pp. 1020–1026, jamanetwork.com/journals/jamaotolaryngology/fullarticle/2749521.  
25. Marshall, Nathaniel S., et al. “Sleep Apnea as an Independent Risk Factor for All-Cause Mortality: The Busselton Health Study.” Sleep, vol. 31, no. 8, Aug. 2008, pp. 1079–1085, pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2542953/.  
26. Dodds, Sophie, et al. “Mortality and Morbidity in Obstructive Sleep Apnea–Hypopnoea Syndrome: Results from a 30-Year Prospective Cohort Study.” ERJ Open Research, vol. 6, no. 3, 14 Sept. 2020, doi:10.1183/23120541.00057-2020, pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7487348/. 
27. Melaku, Yohannes Adama, et al. “Healthy Lifestyle Is Associated with Reduced Cardiovascular Disease, Depression and Mortality in People at Elevated Risk of Sleep Apnea.” Journal of Sleep Research, vol. 33, no. 4, Aug. 2024, p. e14069. PubMed, https://doi.org/10.1111/jsr.14069  
28. Jehan, Shazia, et al. “Obstructive Sleep Apnea and Obesity: Implications for Public Health.” Sleep Medicine and Disorders : International Journal, vol. 1, no. 4, 2017, p. 00019. PubMed Central, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5836788/  
29. McStay, Emilee. “Risk of Death Is High in Older Adults with Sleep Apnea and Daytime Sleepiness.” American Academy of Sleep Medicine, 29 Mar. 2011, aasm.org/risk-of-death-is-high-in-older-adults-with-sleep-apnea-and-daytime-sleepiness/. 
30. Understanding PAP | Sleep Medicine. https://sleep.hms.harvard.edu/education-training/public-education/sleep-and-health-education-program/sleep-health-education-37.  
31. Jay Vera Summer. “Before and After CPAP: How Your Body Changes.” Sleep Foundation, 2025, www.sleepfoundation.org/cpap/before-and-after-cpap-machine-body-changes 
32. Djonlagic, Ina, et al. “First Night of CPAP: Impact on Memory Consolidation Attention and Subjective Experience.” Sleep Medicine, vol. 16, no. 6, June 2015, pp. 697–702. PubMed, https://doi.org/10.1016/j.sleep.2015.01.017.