Wat is obstructief slaapapneu?

Obstructief slaapapneu (OSA) is het meest voorkomende type slaapgerelateerde ademhalingsstoornis. Het treedt op wanneer de spieren in je keel ontspannen en de luchtweg nauwer wordt, waardoor de luchtstroom naar de longen wordt beperkt. Je hersenen reageren hierop door je wakker te maken om te ademen. Deze cyclus kan zich meerdere keren per nacht herhalen, waardoor je geen herstellende slaap krijgt. Dit kan mogelijk leiden tot andere, ernstigere gezondheidsproblemen.¹

Obstructief slaapapneu (OSA) vs. centraal slaapapneu (CSA)

Onderzoekers schatten dat tot wel 1 miljard volwassenen tussen de 30 en 69 jaar (mannen en vrouwen), ongeacht afkomst of leeftijd, lijden aan milde tot ernstige obstructieve slaapapneu.² Obstructief slaapapneu (OSA) is de meest voorkomende vorm van deze aandoening. Centraal slaapapneu (CSA) is daarentegen een minder vaak voorkomende vorm van slaapapneu, die ontstaat wanneer de hersenen geen juiste signalen sturen naar de spieren die de ademhaling tijdens de slaap aansturen.

Een slaapspecialist kan bevestigen welk type slaapapneu je hebt. De behandeling zal afhangen van je diagnose.

Symptomen van obstructief slaapapneu

Sleep je jezelf door de dag heen? Obstructief slaapapneu kent vele symptomen. Hier zijn er een paar om op te letten³:

Hard snurken, stikken of happen naar lucht tijdens de slaap

Snurken is een van de meest voorkomende symptomen van slaapapneu. Het ontstaat wanneer de spieren in de keel ontspannen en de keel gedeeltelijk dichtgaat en nauwer wordt, waardoor er een trillend geluid ontstaat.

Slaperigheid overdag

Een gebrek aan herstellende slaap kan het moeilijk maken om de dag door te komen. Als je merkt dat je vaak indut of je onnatuurlijk moe voelt, ook al denk je dat je goed geslapen hebt, kan dit een symptoom van OSA zijn.

Depressie

35% van de mensen met OSA heeft symptomen van depressie.⁴ Depressie en angst kunnen wijzen op een slaapprobleem.

Ochtendhoofdpijn

Als je regelmatig wakker wordt met hoofdpijn in de ochtend kan dit een teken zijn dat je ’s nachts niet genoeg zuurstof krijgt. Tijdens apneus, wanneer de ademhaling tijdelijk stopt, kan het zuurstofgehalte in het bloed dalen, wat kan leiden tot hoofdpijn in de ochtend.

Hoge bloeddruk

Net als hoofdpijn kunnen apneus ook leiden tot hoge bloeddruk. Wanneer je tijdens een apneu stopt met ademen, geeft het lichaam chemische stoffen af om je wakker te maken. Dit kan een plotselinge stijging van zowel je hartslag als je bloeddruk veroorzaken.

Droge mond

Word je vaak wakker met een droge mond? Dit kan betekenen dat je gesnurkt hebt of door je mond hebt geademd tijdens het slapen, wat erop kan wijzen dat je luchtwegen geblokkeerd waren.⁵

Moeite met concentreren en dingen onthouden

Slaaptekort door apneus kan leiden tot verminderde slaapkwaliteit, waardoor het moeilijker kan worden om je te concentreren of dingen te onthouden gedurende de dag. Onze hersenen en lichamen hebben kwalitatieve slaap nodig om optimaal te functioneren.⁶

Uitgeput wakker worden

Vraag je je weleens af waarom je je ’s ochtends uitgeput voelt, ook al weet je zeker dat je genoeg hebt geslapen? Een van de gevolgen van slaapapneu is dat je natuurlijke slaapritme wordt verstoord. Dit belemmert dat je de slaapkwaliteit krijgt die nodig is om uitgerust wakker te worden.

Slapeloosheid

Slapeloosheid kan een onverwacht symptoom van OSA zijn.⁷ Wanneer je herhaaldelijk wakker wordt door apneus, kan het moeilijk zijn om een goede nachtrust te krijgen. Dit kan leiden tot een frustrerende cyclus van niet kunnen slapen omdat je je zorgen maakt over het niet kunnen slapen, of omdat je plotseling wakker schrikt door apneus. Slaapproblemen zijn een veelvoorkomend symptoom van obstructief slaapapneu en 35% van de mensen met slapeloosheid heeft OSA.⁷

Seksuele problemen

Mannen met OSA kunnen seksuele problemen ervaren door de herhaalde daling van het zuurstofniveau gedurende de nacht, wat kan leiden tot een verlaging van het testosteronniveau.⁸

Symptomen van ernstig obstructief slaapapneu

Ernstig obstructief slaapapneu betekent dat je een AHI > 30 hebt.⁹ Langdurige, onbehandelde OSA kan symptomen zoals depressie en uitputting verergeren en bijdragen aan ernstigere zeer ernstige en mogelijk levensbedreigende aandoeningen.

Wanneer OSA niet wordt behandeld, kan het leiden tot een verhoogd risico op een beroerte en hartaandoeningen, evenals tot insulineresistentie die kan leiden tot diabetes type 2.¹⁰

In sommige gevallen kan ernstig obstructief slaapapneu invloed hebben op je vermogen om te focussen en alert te blijven en daardoor het risico op een auto-ongeluk vergroten.¹¹ Ernstige, onbehandelde OSA kan daarom de kwaliteit van leven aanzienlijk verminderen en op de lange termijn je gezondheid schaden.¹²

Oorzaken van obstructief slaapapneu

Obstructief slaapapneu kan zich om verschillende redenen ontwikkelen.¹³ Er zijn veel leefstijlfactoren die het risico op OSA kunnen vergroten, waaronder roken, overgewicht of obesitas, het gebruik van drugs en veelvuldig alcoholgebruik. Fysieke factoren kunnen ook leiden tot de diagnose slaapapneu. Vergrote amandelen of adenoïden, een terugwijkende kin of een scheef neustussenschot kunnen allemaal symptomen van OSA veroorzaken.¹⁴

Risicofactoren van obstructief slaapapneu

Niemand is immuun voor het ontwikkelen van slaapapneu, en daarom is het belangrijk om alert te zijn als je symptomen ervaart die kunnen samenhangen met een slaapstoornis. De volgende risicofactoren kunnen je kans op het ontwikkelen van obstructief slaapapneu vergroten:

Overgewicht

Overgewicht kan leiden tot vetophopingen in de bovenste luchtwegen, waardoor de luchtweg tijdens de slaap kan vernauwen. Artsen raden vaak aan om op een gezonde en duurzame manier af te vallen als onderdeel van de behandeling van OSA.¹⁵

Leeftijd

Naarmate we ouder worden, kan het vermogen van de hersenen om de keelspieren te controleren afnemen. Dit kan ertoe leiden dat de bovenste luchtwegen ’s nachts gedeeltelijk dichtklappen. Slaapapneu komt vaker voor bij oudere volwassenen.¹⁶

Geslacht

Hoewel de exacte redenen niet bekend zijn, hebben mannen meer kans om OSA te ontwikkelen. Dit kan te maken hebben met hormonen, de anatomie van de bovenste luchtwegen, veroudering of zelfs verschillen in lichaamsgewicht en vetverdeling. Bij vrouwen kunnen hormonale veranderingen het risico op OSA verhogen.¹⁷

Roken

Roken kan ontstekingen in de bovenste luchtwegen veroorzaken, waardoor deze nauwer worden en tijdens de slaap gedeeltelijk kunnen sluiten.¹⁸

Alcoholgebruik en kalmerende middelen

Alcohol en kalmerende middelen kunnen je ademhaling vertragen en ervoor zorgen dat de keelspieren zo ver ontspannen dat de luchtwegen tijdens de slaap gedeeltelijk sluiten.¹⁸

Allergieën of verstopte neus

Het is niet verrassend dat het moeilijker kan zijn om ’s nachts te ademen als je last hebt van allergieën of een verstopte neus. Dit kan de ademhaling tijdens de slaap bemoeilijken, waardoor je symptomen van obstructief slaapapneu kunt ervaren.¹⁸

Je anatomie

Sommige mensen kunnen simpelweg aanleg hebben om OSA te ontwikkelen vanwege hun anatomie. Anatomische factoren kunnen een grote tong, vergrote amandelen of een abnormale botstructuur in de bovenkaak, onderkaak, het gezicht of de schedel omvatten.¹⁸

Langetermijneffecten van onbehandeld obstructief slaapapneu

Onbehandelde OSA brengt aanzienlijke gezondheidsrisico’s op lange termijn met zich mee voor mensen van alle leeftijden en geslachten. Deze omvatten¹⁹:

• Verhoogde bloeddruk
• Verminderde hoeveelheid zuurstof in het bloed
• Plotselinge pieken in insulineniveau
• Verhoogde bloedsuikerspiegel
• Hartfalen
• Beroerte

Zonder de juiste diagnose en behandeling verstoort OSA meer dan je slaap alleen. Het kan ook een grote impact hebben op je gezondheid en zich ontwikkelen tot een levensbedreigende aandoening.

Als je vermoedt dat je OSA hebt, is het belangrijk om de regie over je gezondheid te nemen en een professionele diagnose te krijgen. Je arts kan je op weg helpen naar de juiste behandeling, zodat je weer van het leven kunt genieten.

Wanneer OSA onbehandeld blijft, kan het een negatieve invloed hebben op je dagelijkse activiteiten. Ook kan het bijdragen aan chronische vermoeidheid, geheugenproblemen en een verhoogd risico op verkeersongevallen. Wat in eerste instantie een klein probleem lijkt, kan snel uitgroeien tot een groot risico voor je gezondheid en veiligheid.

Hoe wordt obstructief slaapapneu gediagnosticeerd?

De twee meest voorkomende manieren om OSA vast te stellen zijn een polysomnografie in een slaaplaboratorium of een slaaponderzoek thuis.

• Slaaponderzoek thuis (HST): Jouw arts kan een slaaponderzoek thuis aanbevelen als je symptomen van een slaapstoornis vertoont en er geen andere chronische aandoeningen bij je zijn vastgesteld. Een HST kan gemakkelijk vanuit uw eigen bed worden uitgevoerd, waardoor je minder lang hoeft te wachten op een onderzoek.²⁰
• Polysomnografie in een slaaplaboratorium (PSG): Jouw arts kan een PSG aanbevelen als je een complexere medische voorgeschiedenis hebt en baat kunt hebben bij uitgebreide slaapmonitoring. PSG’s worden meestal ’s nachts uitgevoerd in een slaaplaboratorium of ziekenhuis, waar een getrainde slaapfysioloog jouw slaap kan monitoren.²⁰

Op weg naar een bevestigde diagnose van slaapapneu werk je samen met verschillende artsen en specialisten die je helpen de oorzaak van je verstoorde slaappatroon te achterhalen. Je huisarts zal eerst je medische geschiedenis bekijken voordat je wordt doorverwezen naar een slaapspecialist. Deze specialisten voeren de diagnostische tests uit.

Als slaapapneu bij je wordt vastgesteld, helpen zij je bij het opstellen van een behandelplan dat je kan ondersteunen om beter te ademen, slapen en leven. Vroegtijdige ontdekking en diagnose kunnen helpen om de symptomen van slaapapneu beter te beheersen en de behandeling te krijgen die je nodig hebt voor een meer herstellende slaap.

Behandelopties voor obstructief slaapapneu

Hoewel slaapapneu een ernstige medische aandoening is, is het goede nieuws dat deze behandelbaar is. Je arts kan de behandelmogelijkheden met je bespreken op basis van het type en de ernst van je aandoening.¹³

CPAP-therapie

Behandeling met continue positieve luchtwegdruk (CPAP) wordt beschouwd als zeer effectief en is een van de meest gebruikte methoden om obstructief slaapapneu te behandelen.²¹ De meest voorkomende vorm van PAP-therapie is continue positieve luchtwegdruk, ofwel CPAP.

Het CPAP-apparaat levert via een slang en masker een stabiele en constante stroom samengeperste lucht om je luchtwegen open te houden terwijl je slaapt. Deze constante luchtstroom gaat naar je luchtwegen en kan helpen de stoppen en pauzes in de nachtelijke ademhaling, die slaapapneu kunnen veroorzaken, te voorkomen.

Alternatieve apparaten voor luchtwegdruk

Helaas kunnen sommige mensen het stabiele en continue drukniveau van CPAP-therapie niet verdragen. Daarom kunnen alternatieve behandelingen worden besproken.

Een optie is behandeling met automatische positieve luchtwegdruk (APAP), waarbij het geleverde luchtdrukniveau zich aanpast aan de behoeften van de persoon en alleen de druk geeft die op dat moment nodig is.

Een andere optie is een Bilevel PAP-apparaat. Dit is een type PAP-therapie dat twee verschillende drukniveaus levert – één voor het inademen en één voor het uitademen.

Sommige mensen die alternatieve vormen van PAP-therapie nodig hebben, kunnen ook centraal slaapapneu hebben. Dit is een vorm van slaapapneu waarbij de hersenen geen signaal naar het lichaam sturen om te ademen.¹

Leefstijlaanpassingen

Je arts kan leefstijlaanpassingen aanbevelen om de symptomen van obstructief slaapapneu te helpen beheersen. Denk hierbij aan onder andere gewichtsverlies, minder alcoholgebruik of stoppen met roken.

Behandeling met een mondbeugel

Hoewel CPAP-therapie de standaard blijft voor de behandeling van milde tot matige slaapapneu, kan je arts behandeling met een mondbeugel als alternatief aanbieden. Een mondbeugel, ook wel een mandibulair repositie-apparaat (MRA) genoemd, houdt de onderkaak in een voorwaartse positie om de luchtwegen open te houden en snurken te verminderen.²²

Aanpassing van medicatie

Je arts kan je medicatie bekijken om te bepalen of deze bijdraagt aan de symptomen van slaapapneu. Bepaalde medicijnen kunnen de symptomen verergeren doordat ze de luchtwegen laten ontspannen en nauwer maken. Dit kunnen onder andere opiaten en benzodiazepinen zijn die worden gebruikt tegen angst.²³

Neussprays of zwelling verminderende middelen

Allergieën en chronische neusverstopping kunnen ervoor zorgen dat de bloedvaten in je neus opzwellen en de luchtwegen te nauw worden. Je arts kan zwelling verminderende middelen voorschrijven om de symptomen te verlichten.²⁴

Chirurgie

Hoewel een operatie over het algemeen niet de eerste keus is bij slaapapneu, zijn er wel enkele chirurgische behandelingen beschikbaar.

Voor mensen met matige tot ernstige OSA die mogelijk niet reageren op CPAP of orale apparaten, is hypoglossale zenuwstimulatie (HGNS), ook wel bekend als bovenste luchtwegstimulatie (UAS), een andere optie. Dit is een implanteerbare therapie die bedoeld is om de luchtweg tijdens de slaap open te houden.²⁵

Andere, minder gangbare chirurgische opties zijn neusoperaties om een scheef of afwijkend neusschot te corrigeren, kaakoperaties om de positie van de kaak te veranderen, operaties om de amandelen of neusamandelen te verwijderen of somnoplastiek, waarbij radiofrequentie wordt gebruikt om het weefsel in de bovenste luchtweg te verkleinen.²⁶

Tips voor leven met obstructief slaapapneu

Het volgen van het behandelplan van jouw arts is de meest effectieve manier om slaapapneu onder controle te houden. Leefstijlveranderingen, het gebruik van een CPAP-apparaat en een vroege diagnose kunnen de slaapkwaliteit en de algehele gezondheid aanzienlijk verbeteren.

Wil je je slaapgezondheid beter begrijpen?

Doe onze gratis online slaaptest en bespreek de resultaten met je arts.

Start de slaapevaluatie

Deze blogpost bevat algemene informatie over medische aandoeningen en behandelingen. De inhoud is niet bedoeld als vervanging voor professioneel medisch advies, diagnose of behandeling. De verstrekte informatie vormt geen medisch advies en mag niet als zodanig worden beschouwd. Je mag niet vertrouwen op de informatie op deze website als alternatief voor het medisch advies van je arts of een andere gekwalificeerde zorgverlener.

Als je specifieke vragen hebt over een medisch onderwerp, raadpleeg dan je arts of een andere zorgprofessional. Als je vermoedt dat je een medische aandoening hebt, moet je onmiddellijk medische hulp zoeken. Je mag nooit uitstellen om medisch advies in te winnen, medisch advies negeren of een behandeling stopzetten vanwege informatie op deze website.

De meningen die op deze blog en website worden geuit, staan los van die van universiteiten, ziekenhuizen, praktijken of andere instellingen waarmee de auteurs verbonden zijn. Ze weerspiegelen ook niet rechtstreeks de standpunten van Resmed of van haar dochterondernemingen of gelieerde ondernemingen.

Referenties:

1. Sleep Apnea – What Is Sleep Apnea? | NHLBI, NIH. 9 Jan. 2025, https://www.nhlbi.nih.gov/health/sleep-apnea.
2. Benjafield, Adam V., et al. “Estimation of the Global Prevalence and Burden of Obstructive Sleep Apnoea: A Literature-Based Analysis.” The Lancet. Respiratory Medicine, vol. 7, no. 8, Aug. 2019, pp. 687–98. PubMed, https://doi.org/10.1016/S2213-2600(19)30198-5.
3. Johnson, Karin G. “Obstructive Sleep Apnea.” Continuum (Minneapolis, Minn.), vol. 29, no. 4, Aug. 2023, pp. 1071–91. PubMed, https://doi.org/10.1212/CON.0000000000001264.
4. Garbarino, Sergio, et al. “Association of Anxiety and Depression in Obstructive Sleep Apnea Patients: A Systematic Review and Meta-Analysis.” Behavioral Sleep Medicine, vol. 18, no. 1, 2020, pp. 35–57. PubMed, https://doi.org/10.1080/15402002.2018.1545649.
5. Oksenberg, Arie, et al. “Dry Mouth upon Awakening in Obstructive Sleep Apnea.” Journal of Sleep Research, vol. 15, no. 3, Sept. 2006, pp. 317–20. PubMed, https://doi.org/10.1111/j.1365-2869.2006.00527.x.
6. Low, Dominique. “Sleep Apnea Symptoms Are Associated with Memory and Cognitive Symptoms in a Nationally-Representative Sample of U.S. Adults (S36.010).” Neurology, vol. 102, no. 7_supplement_1, Apr. 2024, p. 6479. DOI.org (Crossref), https://doi.org/10.1212/WNL.0000000000206493.
7. Zhang, Ye, et al. “Worldwide and Regional Prevalence Rates of Co-Occurrence of Insomnia and Insomnia Symptoms with Obstructive Sleep Apnea: A Systematic Review and Meta-Analysis.” Sleep Medicine Reviews, vol. 45, Jun. 2019, pp. 1–17. PubMed, https://doi.org/10.1016/j.smrv.2019.01.004.
8. Kim, Sung-Dong, and Kyu-Sup Cho. “Obstructive Sleep Apnea and Testosterone Deficiency.” The World Journal of Men’s Health, vol. 37, no. 1, Jan. 2019, pp. 12–18. PubMed Central, https://doi.org/10.5534/wjmh.180017.
9. Malhotra, Atul, et al. “Metrics of Sleep Apnea Severity: Beyond the Apnea-Hypopnea Index.” Sleep, vol. 44, no. 7, Mar. 2021, p. zsab030. PubMed Central, https://doi.org/10.1093/sleep/zsab030.
10. Tasali, Esra, et al. “Obstructive Sleep Apnea and Cardiometabolic Disease: Obesity, Hypertension, and Diabetes.” Circulation Research, vol. 137, no. 5, Aug. 2025, pp. 764–87. DOI.org (Crossref), https://doi.org/10.1161/CIRCRESAHA.125.325676.
11. Garbarino, Sergio, et al. “Risk of Occupational Accidents in Workers with Obstructive Sleep Apnea: Systematic Review and Meta-Analysis.” Sleep, vol. 39, no. 6, June 2016, pp. 1211–18. PubMed Central, https://doi.org/10.5665/sleep.5834.
12. Malhotra, Atul, et al. “Endotypes and Phenotypes in Obstructive Sleep Apnea.” Current Opinion in Pulmonary Medicine, vol. 26, no. 6, Nov. 2020, pp. 609–14. DOI.org (Crossref), https://doi.org/10.1097/MCP.0000000000000724.
13. Epstein, Lawrence J., et al. “Clinical Guideline for the Evaluation, Management and Long-Term Care of Obstructive Sleep Apnea in Adults.” Journal of Clinical Sleep Medicine: JCSM: Official Publication of the American Academy of Sleep Medicine, vol. 5, no. 3, Jun. 2009, pp. 263–76.
14. Sleep Apnea – Causes and Risk Factors | NHLBI, NIH. 9 Jan. 2025, https://www.nhlbi.nih.gov/health/sleep-apnea/causes.
15. Hudgel, David W., et al. “The Role of Weight Management in the Treatment of Adult Obstructive Sleep Apnea. An Official American Thoracic Society Clinical Practice Guideline.” American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine, vol. 198, no. 6, Sep. 2018, pp. e70–87. PubMed, https://doi.org/10.1164/rccm.201807-1326ST.
16. Ghavami, Tina, et al. “Global Prevalence of Obstructive Sleep Apnea in the Elderly and Related Factors: A Systematic Review and Meta-Analysis Study.” Journal of Perianesthesia Nursing: Official Journal of the American Society of PeriAnesthesia Nurses, vol. 38, no. 6, Dec. 2023, pp. 865–75. PubMed, https://doi.org/10.1016/j.jopan.2023.01.018.
17. Lin, Christine M., et al. “Gender Differences in Obstructive Sleep Apnea and Treatment Implications.” Sleep Medicine Reviews, vol. 12, no. 6, Dec. 2008, pp. 481–96. PubMed, https://doi.org/10.1016/j.smrv.2007.11.003.
18. Kline LR. “Clinical presentation and diagnosis of obstructive sleep apnea in adults.” In: Collop N, Finlay G, editors. UpToDate. Waltham, MA: Wolters Kluwer N.V.; 2023.
19. Knauert, Melissa, et al. “Clinical Consequences and Economic Costs of Untreated Obstructive Sleep Apnea Syndrome.” World Journal of Otorhinolaryngology – Head and Neck Surgery, vol. 1, no. 1, Sept. 2015, pp. 17–27. PubMed Central, https://doi.org/10.1016/j.wjorl.2015.08.001.
20. Kapur, Vishesh K., et al. “Clinical Practice Guideline for Diagnostic Testing for Adult Obstructive Sleep Apnea: An American Academy of Sleep Medicine Clinical Practice Guideline.” Journal of Clinical Sleep Medicine: JCSM: Official Publication of the American Academy of Sleep Medicine, vol. 13, no. 3, Mar. 2017, pp. 479–504. PubMed, https://doi.org/10.5664/jcsm.6506.
21. CPAP – CPAP | NHLBI, NIH. 24 Mar. 2022, https://www.nhlbi.nih.gov/health/cpap.
22. UpToDate. https://www.uptodate.com/contents/oral-appliances-in-the-treatment-of-obstructive-sleep-apnea-in-adults.
23. Waters, Tina. “Alternative Interventions for Obstructive Sleep Apnea.” Cleveland Clinic Journal of Medicine, vol. 86, no. 9 suppl 1, Sept. 2019, pp. 34–41. www.ccjm.org, https://doi.org/10.3949/ccjm.86.s1.06.
24. An, Yunsong, et al. “The Effects of Nasal Decongestion on Obstructive Sleep Apnoea.” American Journal of Otolaryngology, vol. 40, no. 1, Jan. 2019, pp. 52–56. DOI.org (Crossref), https://doi.org/10.1016/j.amjoto.2018.08.003.
25. Olson, Michael D., and Mithri R. Junna. “Hypoglossal Nerve Stimulation Therapy for the Treatment of Obstructive Sleep Apnea.” Neurotherapeutics, vol. 18, no. 1, Jan. 2021, pp. 91–99. PubMed Central, https://doi.org/10.1007/s13311-021-01012-x.
26. Stuck, Boris A., et al. “Uvulopalatopharyngoplasty with or without Tonsillectomy in the Treatment of Adult Obstructive Sleep Apnea – A Systematic Review.” Sleep Medicine, vol. 50, Oct. 2018, pp. 152–65. PubMed, https://doi.org/10.1016/j.sleep.2018.05.004.